Liczba kwasowa dla olejów sprężarkowych, hydraulicznych i przekładniowych jest jedną z charakterystycznych wartości. Jest to ilość zasady, wyrażona w miligramach wodorotlenku potasowego (KOH), niezbędna do neutralizacji (zobojętnienia) wszystkich kwasów zawartych w 1 gramie produktu, przy miareczkowaniu w znormalizowanych warunkach oznaczania. Oznacza się ją według normy PN-ISO 6618:2011. Oznaczenie liczby kwasowej polega na miareczkowaniu roztworu odważonej ilości badanej substancji, w rozpuszczalniku zawierającym wskaźnik. Jako rozpuszczalnik jest stosowany roztwór zawierający toluen (500 ml), alkohol izopropylowy (495 ml) i wodę (5 ml). Miareczkowanie jest wykonywane mianowanym alkoholowym roztworem wodorotlenku potasu (KOH), potencjometrycznie lub wobec wskaźnika.
Sprężarki, znane także jako kompresory, pełnią kluczową rolę wprocesach zwiększania ciśnienia sprężanego czynnika, takiego jak powietrze, gaz czy czynnik chłodniczy, do pożądanej wartości końcowej. Istotnym parametrem określającym ich działanie jest stopień sprężania, czyli stosunek ciśnienia tłoczenia do ciśnienia ssania. Wprzypadku potrzeby wysokiego ciśnienia tłoczenia, wykorzystuje się sprężarki wielostopniowe, gdzie gaz jest chłodzony pomiędzy kolejnymi stopniami wspecjalnych chłodnicach powietrznych lub wodnych.
Sprężarki podzielone są na różne kategorie wzależności od ich zastosowania:
Sprężarki powietrza
Sprężarki gazowe
Pompy próżniowe
Sprężarki chłodnicze
Układy smarowania sprężarek są zróżnicowane ze względu na ich konstrukcję. Wykorzystują one różne techniki smarowania statycznego ihydrodynamicznego. Wnajpopularniejszych sprężarkach tłokowych smarowane są dwa główne zespoły części: mechanizmy (takie jak łożyska wolu korbowego ikorbowodu, oraz wodziki) oraz cylindry (zawierające tłoki, pierścienie tłokowe uszczelniające, ścianki cylindrów, oraz zawory). Wprowadzenie środka smarującego do obszarów styku może być realizowane poprzez metody bezciśnieniowe (np. smarowanie rozbryzgowe, grawitacyjne) lub ciśnieniowe (np. smarowanie za pomocą wtrysku oleju).
Olej sprężarkowy pełni wiele istotnych funkcji wróżnych układach smarowania, wtym:
Zmniejszanie tarcia
Redukcja zużycia części
Odprowadzanie ciepła wytworzonego podczas tarcia isprężania gazu
Eliminacja produktów zużycia oraz innych zanieczyszczeń zukładu smarowania
Ochrona przed korozją
Uszczelnianie komór roboczych
Dokładne zrozumienie wymagań eksploatacyjnych sprężarek ułatwia proces wyboru odpowiedniego oleju sprężarkowego, co przyczynia się do wydłużenia ich żywotności oraz zapewnienia niezawodności działania.
2. Warunki pracy iogólne wymagania
Podstawowymi parametrami pracy, wpływającymi na jakość stosowanego oleju są: temperatura, ciśnienie iczystość sprężonego czynnika.
Temperatura pracy określa wymaganą lepkość oleju – wmaksymalnej temperaturze olej musi wykazywać na tyle wysoką lepkość, aby chronić powierzchnie trące ipełnić funkcję uszczelniającą. Oleje sprężarkowe muszą się wykazywać dobrą stabilnością termiczną, ponieważ wwysokich temperaturach pracy iwkontakcie zpowietrzem, olej występujący wpostaci cienkiego filmu łatwo ulega destrukcji termicznej.
Nie powinny one również zawierać lotnych składników.
Temperatura zapłonu tych olejów powinna być wyższa niż najwyższa temperatura występująca wukładzie sprężania. Wzrost ciśnienia powoduje wypychanie oleju zpomiędzy pierścieni tłoka iścianki cylindra (wsprężarkach tłokowych), względnie między ścianką wirnika iłopatkami (wsprężarkach łopatkowych), stwarzając ryzyko przerwania ciągłości smarowania – przez to pożądane są również dobre własności przeciwzatarciowe oleju.
Kolejnym parametrem wpływającym na jakość oleju jest wilgoć. Im wyższa temperatura sprężanego gazu, tym wyższa jest zawarta wnim ilość wilgoci. Wilgoć może kondensować ipowodować korozję powierzchni trących. Tym samym olej powinien adsorbować iusuwać zukładu produkty korozji iwodę. Jeśli ilość wilgoci jest duża, olej powinien tworzyć znią emulsję.
Do pomp próżniowych powinny charakteryzować się niską prężnością par, dobraną właściwie do parametrów uzyskiwanej próżni oraz dobrą stabilnością chemiczną itermiczną.
Oleje te najczęściej otrzymywane są zrop naftenowych, zbardzo dokładnie zrafinowanych wąskich frakcji próżniowych. Oleje wyższych klas jakościowych mogą zawierać dodatki przeciwutleniające, przeciwkorozyjne, myjące iprzeciwpienne. Nie powinny zawierać polimerowych dodatków poprawiających właściwości niskotemperaturowe (depresatorów) ireologiczne (wiskozatorów), ze względu na ich skłonność do koksowania. Najczęściej stosowane są oleje mineralne.
3. Klasyfikacja
Aktualnie stosowaną klasyfikacją olejów sprężarkowych jest klasyfikacja według ISO 6743 część 3A – dotyczy ona olejów do sprężarek tłokowych irotacyjnych oraz do mechanicznych pomp próżniowych. Należą tutaj również oleje do sprężarek gazu isprężarek chłodniczych, których klasyfikację przedstawia norma ISO 6743 część 3B. Obu wymienionym normom lSO odpowiada równoważna norma PN-91 /C-96099/05.
Klasyfikacja środków smarowych do sprężarek powietrza wg lSO 6743-3A
oleje mineralne zdodatkami uszlachetniającymi – sprężarki tłokowe lub rotacyjne do powietrza:
Klasyfikacja środków smarowych do sprężarek gazów wg lSO 6743-3B
DGA – głęboko rafinowane oleje mineralne do gazów, które nie reagują zolejami mineralnymi lub nie obniżają lepkości olejów mineralnych do stopnia uniemożliwiającego ich stosowanie – sprężarki wyporowe tłokowe irotacyjne do gazów: N2, H2, NH3, Ar, CO2, He, SO2, H2S, CO.
DGB – specjalne oleje mineralne do gazów zawierających wilgoć ikondensat – sprężarki wyporowe tłokowe irotacyjne.
DGC – oleje najczęściej syntetyczne do gazów odużej rozpuszczalności wolejach mineralnych – sprężarki wyporowe tłokowe irotacyjne (węglowodory, NH3, CO2 – duże ciśnienia).
DGE – zwykłe oleje syntetyczne do gazów redukujących, bardzo suchych – sprężarki wyporowe tłokowe irotacyjne (N2, H2, Ar – duże ciśnienia).
Klasyfikacja środków smarowych do sprężarek chłodniczych wg lSO 6743-B
DRA – oleje mineralne naftenowe, parafinowe lub syntetyczne – sprężarki tłokowe irotacyjne wkonfiguracji hermetycznej, półhermetycznej lub otwartej, do amoniaku ichlorowęglowodorów do temperatur odparowalnika powyżej –40°C.
DRB – syntetyczne oleje węglowodorowe – sprężarki j.w. wyposażone winstalacje zsuchymi parownikami, temperatury parownika poniżej –40°C, do amoniaku ichlorowcowęglowodorów.
DRC – głęboko rafinowane oleje mineralne lub syntetyczne węglowodory – sprężarki j.w. do temperatur parowalnika powyżej 0°C, do chlorowcowęglowodorów.
DRD – syntetyczne oleje, które są niemieszalne zczynnikiem chłodniczym/mineralne oleje lub syntetyczne węglowodory – sprężarki j.w. typu otwartego, do zastosowań, gdzie olej iczynnik chłodniczy nie mogą się mieszać imuszą szybko się separować
DRE – oleje syntetyczne typu estrów mieszalne zczynnikiem chłodniczym
4. Jak często wymiana oleju wkompresorze?
Producenci sprzętu zazwyczaj jasno określają czas, po którym należy wymienić olej do sprężarki. Często czynność wykonuje się np. po 500 godzinach pracy. Należy wtedy spuścić zalegające powietrze, odłączyć urządzenie od prądu, anastępnie rozmontować obudowę sprężarki, wyczyścić zbiornik iusunąć stary olej. Po złożeniu części wystarczy tylko wlać nowy olej isprawdzić pracę urządzenia po wymianie. Producenci zalecają też dość często czyścić filtr powietrza (np. raz wtygodniu). Zzaworu pod zbiornikiem należy usuwać regularnie zbierającą się wodę. Cały zbiornik czyści się raz na pół roku.
5. Liczba kwasowa – co oznacza?
Liczba kwasowa dla olejów sprężarkowych, hydraulicznych iprzekładniowych jest jedną zcharakterystycznych wartości. Jest to ilość zasady, wyrażona wmiligramach wodorotlenku potasowego (KOH), niezbędna do neutralizacji (zobojętnienia) wszystkich kwasów zawartych w1 gramie produktu, przy miareczkowaniu wznormalizowanych warunkach oznaczania. Oznacza się ją według normy PN-ISO 6618:2011. Oznaczenie liczby kwasowej polega na miareczkowaniu roztworu odważonej ilości badanej substancji, wrozpuszczalniku zawierającym wskaźnik. Jako rozpuszczalnik jest stosowany roztwór zawierający toluen (500 ml), alkohol izopropylowy (495 ml) iwodę (5 ml). Miareczkowanie jest wykonywane mianowanym alkoholowym roztworem wodorotlenku potasu (KOH), potencjometrycznie lub wobec wskaźnika.
Co to oznacza dla oleju? – jeśli chcesz sprawdzić czy olej uległ zużyciu to jest to jedna zdróg, którą można wybrać wlaboratorium.
Jeśli dodatek uszlachetniający ulega zużyciu wtrakcie eksploatacji liczba kwasowa może ulec zmniejszeniu. Natomiast wwyniku procesu utleniania mniej odpornych składników oleju, następuje zwiększenie liczby kwasowej. Wzwiązku ztym wartość liczby kwasowej nie powinna ulec zbyt dużemu zmniejszeniu ani zwiększeniu.